19:07
05 مرداد 1396
2017.Jul.27

مباحثه یک ماده‌گرا (ماتریالیست) با حضرت امام صادق علیه السلام مباحثه یک ماده‌گرا (ماتریالیست) با حضرت امام صادق علیه السلام ادامه ...
ع. چینی‌چیان: آیا آموزش جنسی به کودکان، سبب کاهش تجاوزات جنسی یا ... می‌گردد؟ آمارهای جهانی چه می‌گویند؟! ع. چینی‌چیان: آیا آموزش جنسی به کودکان، سبب کاهش تجاوزات جنسی یا ... می‌گردد؟ آمارهای جهانی چه می‌گویند؟! ادامه ...
کلید استجابت دعا -  هر وقت با خدا کار داری، حاجت داری و می‌خواهی دعا کنی، اول در محضر او اعلام مواضع کن، بعد حاجت بخواه. کلید استجابت دعا - هر وقت با خدا کار داری، حاجت داری و می‌خواهی دعا کنی، اول در محضر او اعلام مواضع کن، بعد حاجت بخواه. ادامه ...
بحران کشورهای خلیج فارس؛ آیا موازنه به نفع دوحه تغییر کرد؟ بحران کشورهای خلیج فارس؛ آیا موازنه به نفع دوحه تغییر کرد؟ ادامه ...
ع. چینی‌چیان: دنیا دار مسابقه است، این مسابقه تماشاچی ندارد، همه شرکت دارند؛ فقط یک ناظر دارد که خودش داور نیز هست. ع. چینی‌چیان: دنیا دار مسابقه است، این مسابقه تماشاچی ندارد، همه شرکت دارند؛ فقط یک ناظر دارد که خودش داور نیز هست. ادامه ...
مگر ویژگی ملت شریف ایران چیست که امام امت آنها را بهتر از ملت عصر رسول الله و امامان علیهم السلام خواندند؟ مگر ویژگی ملت شریف ایران چیست که امام امت آنها را بهتر از ملت عصر رسول الله و امامان علیهم السلام خواندند؟ ادامه ...
آقای سخنگو! اشتباه شده؛ این نوشته خطاب به رئیس جمهور بوده است آقای سخنگو! اشتباه شده؛ این نوشته خطاب به رئیس جمهور بوده است ادامه ...
نشست نقد و بررسی آرای برونو لاتور؛ علم هیچ سوال معرفت شناختی مطرح نمی کند/ من پراگماتیست هستم نشست نقد و بررسی آرای برونو لاتور؛ علم هیچ سوال معرفت شناختی مطرح نمی کند/ من پراگماتیست هستم ادامه ...
شعارهای تجمع مقبره کوروش فاشیستی بود/ پیوند فاشیسم و لیبرالیسم شعارهای تجمع مقبره کوروش فاشیستی بود/ پیوند فاشیسم و لیبرالیسم ادامه ...
استاد فلسفه پروفسور جان کوزی: آمریکا خشن است؛ نه به خاطر اسلحه استاد فلسفه پروفسور جان کوزی: آمریکا خشن است؛ نه به خاطر اسلحه ادامه ...
***- دکتر نیلوفر چینی چیان - «نقش و جایگاه گفتمان عدالت در سیاست‌ورزی» - (بخش ششم / پرواز عدالت – سده میانی)                                       ***- دکتر نیلوفر چینی چیان - «نقش و جایگاه گفتمان عدالت در سیاست‌ورزی» - (بخش ششم / پرواز عدالت – سده میانی) ادامه ...
«باز روایت مناظره جامعه‌گرایان – لیبرال‌ها؛ راهی برای فهم دیگری » - موضوع نشست مرکز مطالعات  خاورمیانه  - گروه روندها فکری (بخش دوم / پایانی) «باز روایت مناظره جامعه‌گرایان – لیبرال‌ها؛ راهی برای فهم دیگری » - موضوع نشست مرکز مطالعات خاورمیانه - گروه روندها فکری (بخش دوم / پایانی) ادامه ...
ابطال آرای منتخبان شورای شهر در برخی شهرها + جزئیات ابطال آرای منتخبان شورای شهر در برخی شهرها + جزئیات ادامه ...
۱۴ صندوق تهران مجددا کنترل می‌شود ۱۴ صندوق تهران مجددا کنترل می‌شود ادامه ...
چمران: تاکید هیات نظارت بر بازشماری ۱۰درصدصندوق‌های انتخابات شورای تهران چمران: تاکید هیات نظارت بر بازشماری ۱۰درصدصندوق‌های انتخابات شورای تهران ادامه ...
موافقت لاریجانی با تغییر قانون انتخابات شوراها + جزئیات پیشنهادات موافقت لاریجانی با تغییر قانون انتخابات شوراها + جزئیات پیشنهادات ادامه ...
کدخدایی؛ تایید صحت انتخابات میان دوره ای مجلس از سوی شورای نگهبان کدخدایی؛ تایید صحت انتخابات میان دوره ای مجلس از سوی شورای نگهبان ادامه ...
*** آمریکا: کره شمالی مایه دردسر است؛ تحریم‌ها تشدید شوند *** آمریکا: کره شمالی مایه دردسر است؛ تحریم‌ها تشدید شوند نمایش ...
خندوانه به سبک امریکایی خندوانه به سبک امریکایی نمایش ...
کشمیر - خالی کردن حرص نظامیان، با تخریب موتور سیکلت مردم کشمیر - خالی کردن حرص نظامیان، با تخریب موتور سیکلت مردم نمایش ...
شلیک پلیس امریکا به رهگذر بدون سلاح 2 شلیک پلیس امریکا به رهگذر بدون سلاح 2 نمایش ...
شلیک پلیس امریکا به رهگذر بدون سلاح 1 شلیک پلیس امریکا به رهگذر بدون سلاح 1 نمایش ...
سیل فرانسه - پاریس سیل فرانسه - پاریس نمایش ...

■ «باز روایت مناظره جامعه‌گرایان – لیبرال‌ها؛ راهی برای فهم دیگری » - موضوع نشست مرکز مطالعات خاورمیانه - گروه روندها فکری (بخش اول)

 نسخه قابل چاپ

 ارسال به دوستان

09 مرداد 1395 - 23:09:26

این نشست روز یکشنبه، سوم مرداد، باحضور آقایان دکتر موسی زاده اکرمی، استاد گروه فلسفه وهیئت علمی دانشگاه، دکتر مختار نوری، دکتر شهاب دلیلی و خانم دکتر نیلوفر چینی‌چیان، اعضای دیگر گروه روندهای فکری برگزار شد.

ایران‌پی‌ان – اندیشه / مباحث نظری: ابتدا دکتر موسی زاده اکرمی، مولف کتاب ( فلسفه از تعقل تا تغییر) ومترجم اثر( لیبرالیسم سیاسی رولز)‌، به بیان سیر تاریخی  و آموزه‌های اساسی لیبرالیسم به طور اعم و آرای  جان رولز، به طور خاص می پردازد.

*- دکتر موسی‌زاده اکرمی گفت: محور اصلی لیبرالیسم،  بحث آزادی است که متکی بر فرد گرایی (Individualism ) می‌باشد. تمام فلاسفه لیبرالیسم ازفرد وحقوق فرد شروع کردند.تمامی بزرگانی که سعی کردند  که برای اندیشه لیبرالی توجیه و مبنایی را تعریف کنند وتلاش کردند آنرا توجیه کنند، بر قرارداد اجتماعی بر اسای قانون طبیعی تاکید کرده‌اند.

وی افزود: فیلسوفان کلاسیک چون هابز  ولاک،  نظریه‌شان مبتای بر نظریه قانون طبیعی بود. قانون طبیعی و بعد قرارداد اجتماعی،  شناخته شده‌ترین اصول بنیادی لیبرالیسم است. یعنی اینکه شما فکر کنید انسان‌ها بنا بر قانون طبیعی در وضعیت طبیعی به سر می‌برند. در وضعیت طبیعی دو نگاه  هست، یک نگاه  از منظرهابز می‌باشد که انسان را گرگ انسان می‌داند؛ در این وضعیت هر انسانی علاقه‌مند است که حق خود را به حد اکثر ممکن برساند و از هر نوع ابزاری استفاده کند برای سرکوب دیگران. یک نگاه هم از منظر روسو است‌. به نظر روسو، انسان  در وضعیت طبیعی، معصوم  وپاک بود و تمدن او را آلوده کرده است. وضعیت طبیعی‌، وضیعت دل انگیز وخوبی بوده است.

کانت، فیلسوف  برجسته واوج روشنگری ، به یک معنا  متفکری که به لیبرالیسم ، در بالاترین سطح نگاه می‌کند و  به بحث  شخص انسان  (the person) بسیار اهمیت می‌دهد، او بحث اخلاق را در اثر معروف خود (سنجش خرد ناب) مطرح نمود. محور  اخلاق کانت، به یک معنا قرار است مبنای متافیزیک هم بشود؛ چون کانت در کتاب "سنجش خرد ناب"، نشان داده که ما نه می‌توانیم کیهان شناسی عقلانی داشته باشیم، نه روانشناسی  عقلانی،  و نه خداشناسی عقلانی؛ بنا‌بر این، متا فیزیک در هر سه صورت به بن بست می‌رسد و می‌رسیم به بحث اخلاق.

اخلاق کانت اندیشه لیبرالیستی  است ومبتنی  برخود انسام . کانت متوجه شده بود که از نظریه قرار داد اجتماعی مبتی بر قانون طبیعی عدالت بیرون نمی آید  . انسان‌ها  در هر حال ممکن است وقتی در موقعیت طبیعی  قرار بگیرند از موقعیت خود استفاده کنند ومنافع خود را به حداکثر برسانند‌، پس چه باید کرد؟ اینجا است  که  اخلاق کانت  که در واقع اخلاقی خود بنیان  مبتنی بر انسان  و فردی که خود آیین است و به یک معنا خودش غایت و  به یک معنا قرار است  در خودش  است‌، پدید می‌آید.

دکتر موسی‌زاده اکرمی، پس از توضیح مختصری در مبانی اخلاق کانت، افزود: انسان کانت، عقلانی، خود آیین و غایت است. به نظر کانت، "عدالت" نه تنها برترین فضیلت اخلاقی است بلکه تنها فضیلت اخلاقی است که همه  چی  به آن ختم می‌شود. عدالت غایت است .  غایت در خود است.

وی اشاره نمود که دو تز مهم اساس اندیشه‌های رولز، در 4 کتاب  خودش که خوشبختانه به فارسی هم ترجمه شده است آورده شده. این 4 کتاب عبارتند از نظریه در باره عدالت‌، لیبرالیسم سیاسی، عدالت به مثابه انصاف وقانون ملل. به عقیده جان رولز، ما انسان‌ها به عنوان موجودات عقلانی، می‌آ‌ییم با هم در شرایط ویژه دو اصل عدالت را می‌پذیریم. این شرایط  همان وضعیت آغازین است. رولز فرض می‌کند که همه انسان‌ها می‌توانند تمامی موقعیت‌های اجتماعی وسیاسی، فرهنگی و اقتصادی خود را و علائق خود را کنار بگذارند و به مثابه صرفا سوژه کنار هم بنشینند و بر اساس  دواصل عدالت به توافق برسند. رولز معتقد است انسان‌ها می‌توانند در چنین شرایطی، که شرایط بی‌خبری است، به توافق در مورد دو اصل عدالت برسند. 

* - سخنران بعدی این نشست، دکتر مختار نوری بود که خلاصه ایی از اهمّ اندیشه جماعت گراها وموارد نقد آنها بر لیبرالیسم را بیان می‌دارد. وی گفت:

ما در دوران  معاصر دو مناظره عمیق وفلسفی داشتیم یکی مناظره‌ایی که پسامدرن‌ها  به معنای عام با مدرنیته داشتند که اساس این نقد بر عقلانیت مدرنیته، که موجب تقلیل عقلانیت به عقل ابزاری شده بود می‌باشد، که یک مناظره کلان وبین پارادایمی محسوب می‌شد ...، و دیگری مناظره جماعت‌گراها ولیبرال‌ها بود‌. البته نقدهایی از سوی مکتب فرانکفورت، پست مدرن‌ها به معنای خاص، فمنیست‌ها‌، هرمونتیک‌ها  و بسیاری از جریان‌های فکری دیگر نیز بر مدرنیسم و آموزه کلان آن یعنی لیبرالیسم  وارد شد‌ه است، اما به نسبت، مناظره‌ی جماعت گرایان از یک سو لیبرال‌ها از سوی دیگر از اهمیت بیشتری برخوردار است.    

دکتر نوری می‌گوید: ضمن اینکه رولز به عنوان مهم‌ترین فیلسوف قرن 20 شناخته شده است، و به تعبیر خانم همپتن تحولی در فلسفه سیاسی ایجاد کرده است؛ و به نظر بسیاری، فلسفه در قرن بیست را که به علت انقلاب رفتاری و اثبات‌گرایی در وضعیت بدی قرار گرفته بود را از مرگ نجات داده است. اما نباید نقدهایی که بر اندیشه رولز است را در نظر نگیریم. مهم‌ترین نقدی که در دوران معاصر بر لیبرال‌ها وارد شده ازسوی جماعت‌گراها می‌باشد.

وی افزود: جماعت‌گرایی، هر چند از نظر جریان فکری، ریشه در اندیشه‌های افرادی چون روسو‌، مارکس و... دارد، اما جماعت‌گرایی در معنای مورد نظر ما، با دو کتابِ "در پی فضیلت"، ایر مک اینتایر و "لیبرالیسم و محدودیت‌های آن"، اثر مایکل سندل است که مطرح می‌شود.

جماعت‌گراها، دو نقد عمده بر لیبرالیسم دارند. 1- بعد اخلاقی: آنها معتقدند که خاستگاه تمام ارزش‌ها اجتماع است نه فرد. 2- از لحاظ روش‌شناسی، بر جهانشمولی لیبرالیسم مشکل دارند. اما به طور کلی والرز، سندل، مک اینتایر و تیلور، به عنوان 4 متفکر برجسته‌ی جماعت‌گرا، بر روی چهار نکته، بر لیبرالیسم نقد اساسی ومشترک دارند: 1- رابطه فرد با جامعه Individualism society  2- رابطه حق و خیر که نقدی است بر حق محوری لیبرالی. 3-  جامعه‌گراین ضمن انتقاد بر جهانشمولی لیبرالیسم Universalism) تاکید بر زمان‌مندی و مکان مندی دارند. 4-  نقد بی طرفی دولت لیبرال .

دکتر نوری گفت: جماعت گراها هسته مرکزی لیبرالیسم یعنی فرد گرایی را به چالش میکشند. به نظر آنها  فرد در واقع پسینی است نه پیشینی وحاصل اجتماعی است که در آن زندگی می‌کند‌. فرد‌گرایی مدرن موجب نگرش ابزاری به روابط انسانی و حتی سنت‌های موجود می‌شود، اما نکته دومب که جماعت گراها برلیبرال‌ها انتقاد می‌کنند، مسئله تقدم حق بر خیر لیبرالی است. به نظر آنان تمام تلاش لیبرالیسم بر اساس اندیشه سودمند گرا برحق محوری وفرد محوری است.

دکتر نوری در ادامه میگوید:  از نظر مک اینتایر دنیای معاصر ومدرن دچار بحران است . ریشه این بحران اخلاقی است . این بحران بر اساس فرد گرایی لیبرال،  تفکرسودمندگرا است . در واقع نظم مطلوبی که وی برای رفع این بحران می اندیشد  ابتدا فضیلت محوری  است .کیفیات وفضائلی است که ما را منتج به خیر درونی میکند . آنچه به ناچار ما را به عصر باستان ، یونان  و آراء افلاطون و ارسطو و تمام فضیلت‌گراها می‌برد. دومین راه حلی که مک اینتایر برای عبور از این بحران و رفع نابهنجاری پیشنهاد می‌کند، تشکیل اجتماعات محلی و خروج ازجوامع کلانی چون دولت ملی، دولت مدرن‌، بنگاه‌های اقتصادی کلان و... است و در نهایت  به نظر مک اینتایر راه برون رفت از بحران اخلاقی دوران مدرن بازگشت به اخلاق ارسطویی یعنی اخلاق فضیلت محور می‌داند‌.

*- دکتر شهاب دلیلی با گرایش اندیشه سیاسی، سومین سخنران این نشست، به واکاوی اندیشه‌های مایکل والزر، یکی از مهمترین متفکران جامعه‌گرایی می‌پردازد و می‌گوید:

من واقعه (تروریستی) در نیسِ فرانسه که در هفته اخیر اتفاق افتاد را از یکبار از منظر گزاره‌های جان رولز لیبرالیسم و بار دیگر از منظر میکل والزر جماعت‌گرا به چالش کشیده و فقط سئوالاتی را مطرح می‌کنم‌. محمد بوهلال، وقتی با کامیون بر روی مردم می‌رفت، به چه چیزی فکر می‌کرد؟ ساده انگارانه است که بگوییم جنون داشته است و خیلی کلی‌گویی است اگر بگوییم بر اساس یک ایدئولوژی خاص بوده است. برای رولز از گزاره‌های خودش استفاده می‌کنیم. وضعیت اولیه یا پرده بی‌خبری (فارغ از تفکر پیشینی‌)‌. اما مهمتر از این گزار‌ه‌ها باید گفت‌: رولز اصول عدالت توزیعی  واستواری آن را براساسا عقل فرمولیزه کرده است. فرد‌گرایی را از انسان و زمینه واقعی جدا کرده‌، هر گونه تصمیم‌گیری را بر مبنای تصمیم‌گیری انتخاب عقلانی انجام داده است. توجه کرده به انسان‌های آزاد  وانسان‌هایی که به یک اندازه عاقل هستند، عدم توجه به احساسات وطرف‌هایی که همه به یک اندازه عاقل هستند و نسبت به هم بی علاقه. موکول کرده تعریف عدالت را به وضع نخستین و...؛  اکنون می پرسیم: آیا بوهلال  در وضعیت نخستین خود، یعنی در پرده بی‌خبری وفارغ از ارزش‌های پیشین عقلانی رفتار کرده  است‌؟  آیا عدالت راپیاده کرده است‌؟ وسئوال از مایکل والزر‌: آیا می‌شود ارزش‌های آزادی و برابری را به بهترین وجه در ساختارهای پایه‌ایی جامعه محقق کنیم؟ آیا می‌توان برداشت‌هایی از استدلال‌های اخلاقی ارائه بدهیم که بر اهمیت ارزش‌های اجتماعی واخلاقی تاکید بورزد ولی در دام نسبی گرایی نیافتیم؟ این دو سئوال خود والزر در کتاب حوزه‌های عدالت خود  مطرح می‌کند. 

پایان بخش اول/

 

 


Advertisment